فوران اشعه ايکس از يک سياهچاله پير
ستاره شناسان به کمک چاندراي ناسا منبع اشعه ايکس فوق العاده درخشاني يافتند که پرتوهايي ميليونها برابرپرتوي خورشيد ساطع مي کند و در کهکشان همسايه قرار دارد و منشا آن يک سياهچاله پير است که بسيار پرجرم تر از سياهچاله هاي کهکشان ما مي باشد عموما ستارگان دوتايي با سياهچاله هاي جوان و ساطع کننده اشعه ايکس ، خود نيز جوانند اما تحقيقات جديد نشان داده که سياهچاله هاي پيرتر هم مي توانند داراي اشعه ايکس باشند . اشعه ايکس کشف شده در M83 کهکشان مارپيچي که در حدود 15 ميليون سال نوري از زمين است قرار دارد و در سال 2010 توسط چاندرا کشف شد ستاره شناسان اين اطلاعات را با عکسهاي چاندرا در سالهاي 2001و2000 مقايسه کردند و دريافتند که منبع اشعه ايکس 3000 بار درخشانتر شده و به درخشانترين حد خود رسيده . درخشش ناگهاني اشعه ايکس در M83يکي از بزرگترين تغييرات اشعه ايکس در اين نوع جرمهاييست که در دوران پيري و بازنشستگي خود به سر مي برند و اصولا چنين چيزي در سياهچاله هايي با اين سن ديده نشده بود . در تاريخچه تصاوير اشعه ايکس که با تلسکوپهاي انشتين در 1980، رزتا در 1994، نيوتن در 2003و2008و سوئيفت ناسا در 2005 گرفته شده هيچ نشانه اي از فوران اشعه ايکس ديده نشده . روبرتو سوريا از دانشگاه کرتين استراليا که سرپرستي اين تحقيقات را بر عهده داشت مي گويد : " درخشش اين فوران ما را شگفت زده کرده و توسط آن به کشفيات جديدي درباره سياهچاله ها دست يافتيم .اين جهش در درخشش اشعه ايکس به خاطر افزايش ناگهاني مواد وارد شده به سياهچاله است ." در سال 2011سوريا و تيمش با استفاده از تصاوير تلسکوپ جميني و هابل يک منبع درخشان آبي را در محل همين منبع اشعه ايکس يافتند . اين جرم قبلا توسط تلسکوپ ماژلان درآوريل 2009و هابل در اوت 2009 ديده نشده بود و اين يعني ستاره همدم سياه چاله کم رنگ تر و قرمز تر بوده وجرم کمتري داشته ولي در سال 2011جرم و مواد سياهچاله بيشتر شده . اگر فوران تنها در اوج ساطع کردن اشعه ايکس خود در 2010مشاهده شده بود سيستم به راحتي با سياه چاله و همدم جوان حدود 10يا 20 ميليون ساله اشتباه گرفته ميشد . همدم سياه چاله يک ستاره غول سرخ حداقل 500ميليون ساله است که 4 برابر خورشيد جرم دارد و سياه چاله هم حدودا داراي همين سن و سال است . يک سياهچاله پير ديگر با همين ميزان اشعه ايکس در کهکشان آندرومدا در سال 2012 کشف شد که فوران اشعه ايکس آن متغير بوده و ستاره همراهش پير و قرمز است . نتيجه اينکه دو نوع فوران اشعه ايکس رصد شده يکي از جانب سياهچاله هاي جوان که دائما در حال رشدند و ديگري سياهچاله هاي پير که به طور نا منظم رشد مي کنند .
برگرفته از : ناسا